Park Rekreacji ZOOM NATURY w Janowie Lubelskim
Zoom Natury to innowacyjny projekt turystyczny oparty na idei zabawy i aktywnego poznawania przyrody. Projekty nawiązujące do bogactwa przyrodniczego regionu, ekologii i tworzy nowe produkty z zakresu turystyki specjalistycznej i aktywnej. Projekt budowy Parku Rekreacji „Zoom Natury” obejmuje budowę obiektów turystyki edukacyjnej i rekreacyjnej oraz towarzyszącej infrastruktury podstawowej, urządzenie zieleni i mała infrastrukturę. Przedsięwzięcie realizowane jest przez gminę Janów Lubelski w partnerstwie z Nadleśnictwem Janów Lubelski i Janowskim Ośrodkiem Kultury. Gmina korzysta z pomocy najlepszych w Polsce specjalistów z zakresu multisensorycznych form przekazu, głównym architektem parku jest Pan Mirosław Nizio, autor wielu nowoczesnych ekspozycji, w tym „Muzeum Powstania Warszawskiego”. Park kontynuujący idee edukacji aktywnej stanowi uzupełnienie oferty stanowić Ośrodka Edukacji Ekologicznej w nowoczesnej formie z uwzględnieniem najnowszych form przekazu. Zakłada się że będzie stanowił doskonałą ofertę dla rodzin z dziećmi, młodzieży, ale także dla pasjonatów, ekologów i dla zielonych szkół łącząc zabawę z edukacją proekologiczna i aktywną rekreacją. Efektem funkcjonowania parku będzie przybliżenie poprzez zabawę zagadnień z zakresu przyrodoznawstwa i ekologii oraz kształtowanie pozytywnych postaw w zakresie: szacunku dla bogactwa przyrody, ochrony środowiska naturalnego i życia w zgodzie z naturą.
Nowoczesna, ekologiczna architektura kompleksu została zaprojektowana w formie kilku nowoczesnych budynków, zaadaptowanych na małe laboratoria, interaktywnie ”zoomujące” poszczególne dziedziny z zakresu ekologii i ochrony środowiska. W wejściowej strefie parku powstanie tzw. brama parku, obiekt przeznaczony na funkcje obsługi parku mieszczący: administrację i informację turystyczną, sprzedaż biletów, sklep z pamiątkami, powierzchnie magazynowe, sanitariaty ogólnodostępne. Obok Bramy przewidziano parking dla samochodów osobowych i autokarów.
W centralnej części parku posadowiony zostanie główny obiekt ekspozycyjny tzw. „Zoom Natury”. Wchodząc do budynku, zwiedzający przechodzić będzie kolejno przez multimedialną, dydaktyczną cześć obiektu ku głównej, reprezentacyjnej auli - sali projekcyjnej 3D. Ekspozycja główna obejmować będzie zakres najciekawszych informacji z przyrody, historii ziemi, ciekawych gatunków, także tych znajdujących się pod ochroną, ukazując naturalne dziedzictwo przyrody za pomocą nowoczesnych środków wyrazu. Zawartość merytoryczna pozwoli, dzięki nowoczesnym multimediom, przybliżyć najważniejsze zagadnienia z zakresu botaniki i zoologii. Pod specjalnie zaprojektowanymi soczewkami i mikroskopami zwiedzający będą mogli zajrzeć we wnętrze tkanek, liści, poznając tajniki natury. Przykładowe elementy ekspozycji to: cztery szklane bloki (akwarium, terrarium, stawonogi i warstwy ziemi, roślinność) z soczewkami o średnicy 35 cm służącymi do „zoomowania”: prezentacje multimedialne z zakresu historii naturalnej, rzadkich gatunków i ciekawostek przyrodniczych, szyby holograficzne, panele dotykowe; sala projekcyjna na 70 osób w systemie 3D.
Oprócz głównego budynku Zoomu Natury powstaną trzy laboratoria tematyczne. „Laboratorium Awifauny i Troposfery” przedstawiać będzie bogactwo awifauny janowskiej, zasady aerodynamiki i niezwykłe zjawiska atmosferyczne. Lasy Janowskie są szczególnie cenne ze względu na zamieszkującą je zróżnicowaną awifaunę. Zwiedzający będzie mógł rozpoznać rodzaje ptaków i ich zwyczaje. Część poświecona troposferze zawiera prezentacje zjawisk zachodzących w najcieńszej warstwie atmosfery. Przykładowe elementy ekspozycji to: ptasie radio, transmisja z gniazda, anomalie pogodowe, strefa powietrznych eksperymentów.
Następne „Laboratorium Recyklingu i Energii” przekazywać będzie wiedzę na temat różnych rodzajów, źródeł oraz sposobów wykorzystania energii oraz kształtować pozytywne postawy wobec ekologii i recyklingu. Przykładowe elementy ekspozycji to: energia człowieka-eksperymenty, strefa multimedialna, elektrownia wodna, eksperymenty powietrzne, ściana odpadów, przestrzeń eksperymentalno-laboratoryjna.
Kolejne laboratorium „Runa Leśnego”, uwzględniać będzie w szczególności potrzeby najmłodszych zwiedzających. Budynek wielofunkcyjny o charakterze warsztatowym pełnić będzie funkcję „leśnego przedszkola”. W jego przestrzeni dzieci będą mogły zapoznać się z elementarnymi zasadami funkcjonowania środowiska i ekologii. Przykładowe elementy ekspozycji: strefa multimedialno-edukacyjna, strefa ruchu i edukacji – „transparentne korzenie”, kubiczne nasiona, prezentacje runa leśnego. Obok laboratorium powstanie plac zabaw.
W ramach projektu powstanie komplementarny system obsługi komunikacyjnej (aleje piesze, ścieżki rowerowe) z przyległymi terenami zielonymi. Istotnym elementem w systemie dróg rowerowych i pieszych będą specjalnie zaprojektowane wyspy (zakola), na których usytuowane zostaną nowoczesne siedziska, wtopione w szlak komunikacyjny. Nowe zagospodarowanie alei, wiodącej od głównego wejścia ku Placu Energii, poprzez obsadzenie jej zróżnicowaną roślinnością i ekologicznym systemem oświetlenia, stworzy reprezentacyjną przestrzeń spacerowo – bulwarową. Kluczowe elementy projektu w zakresie komunikacji to: główny pasaż i plac energii, promenady i ścieżki spacerowe z punktami widokowymi, ścieżki edukacyjne, parking, punkty widokowe.
Teren parku uzbrojony zostanie w odpowiednie sieci: wodociągową, kanalizacyjną, sanitarną i deszczową, sieć energetyczną i oświetleniową oraz teleinformatyczną pozwalające zarówno na funkcjonowanie parku w najbliższym czasie, jak i rozwój oferty w przyszłości. Dla bezpieczeństwa wprowadzony zostanie system monitoringu wewnętrznego i zewnętrznego głównych obiektów i przestrzeni.
Projekt obejmuje także przekształcenie obecnej szaty roślinnej, zgodnie z nowym układem przestrzenno funkcjonalnym parku. Planuje się wprowadzenie formalnego układu szaty roślinnej w obrębie ciągów komunikacyjnych i adaptację pozostałej części terenu, w oparciu o zasadę sekwencji wnętrz ze stosowaniem otwarć widokowych. Główny program użytkowy zostanie urozmaicony o elementy ogrodowe oraz zgromadzenia roślin pełniące określone funkcje przestrzenne i edukacyjne. Bogatsze nasadzenia dotyczyć będą: szkółki leśnej, ekspozycji roślin chronionych, grup roślin sadowniczych, naturalnego ptasiego karmnika, ogrodu motyli i poletka z gatunkami roślin „energetycznych”. Płaszczyzny poziome zbudowane zostaną w formie nawierzchni naturalnych typu: trawnik dywanowy, murawa ekstensywna z elementami łąki kwietnej, murawa kserotermiczna, naturalna ściółka leśna.
Park dawać będzie rzadką możliwość poznawania natury w sposób aktywny, poprzez zabawę, doświadczanie multisensoryczne, eksperymentowanie. Innowacyjny projekt w zakresie turystyki ma szanse przełamać stereotyp mówiący o tym, że poznawanie jest nudne i pracochłonne – wywołany poprzez skojarzenia z nauką szkolną. Ważne jest obudzenie naturalnej ciekawości świata, co można osiągnąć tylko dzięki pozytywnym emocjom i aktywności własnej uczestników Idea ekologii będzie realizowana już w trakcie tworzenia parku poprzez użycie naturalnych materiałów, produktów recyklingowanych, najnowszych technologii przyjaznych środowisku takich jak oświetlenie ledowe, czy odnawialne źródła energii w systemach grzewczych. Zespół nowych atrakcji turystycznych zlokalizowany jest na obszarze 10 ha terenów położonych nad Zalewem Janowskim. Program Parku Rekreacji Zoom Natury odwołuje się do potrzeb różnych grupy, wiekowych, uwzględniając odmienne nastawienie poznawcze i potrzeby rekreacyjne. Dydaktyka połączona z zabawą w szczególny sposób uwrażliwi zwiedzających na unikatowe walory naturalne i historyczne Janowa Lubelskiego. Liczymy na to, że dzięki niemu Janów Lubelski stanie się jednym z kluczowych ośrodków turystyki aktywnej, edukacyjnej i ekologicznej regionu.
